Het gaat al een poos slecht met banken en aandelenkoersen en dus kopte vanmorgen de voorpagina van NRC  onvermijdelijk met ‘Angst voor recessie wordt snel groter’. Dat het regionale dagblad al weken in chocoladeletters het einde der tijden verkondigt, baarde mij geen opzien; maar nu de NRC het r-woord noemt wordt het wel serieus.

Eind jaren ’70 vielen in veel Westerse economieën rake klappen, en niet in de laatste plaats in de VS: inflatie, rente én werkloosheid vlogen eensgezind boven de 12%, wat leidde tot een complete kaalslag in Rust Belt USA. Voeg daar een paar honderdduizend getraumatiseerde Vietnamveteranen aan toe en de stemming is gezet. Slecht voor de nachtrust van de gemiddelde blue collar Amerikaan in Ohio, Indiana of Michigan, maar het inspireerde wèl een complete lichting muzikanten tot een indrukwekkend oeuvre, dat bekend zou worden als Heartland Rock.

Artiesten als Bob Seger, Tom Petty, John Cougar Mellencamp en Bruce Springsteen zijn de bekendste heartland-rockers. Zoals Springsteen-biograaf Dave Marsh aanhaalde, gaan veel van hun teksten over isolation: fysiek (bijvoorbeeld Springsteens Badlands), economisch (zoals Billy Joels Allentown en Segers Makin’ Thunderbirds over de teloorgang van de industrie) en persoonlijk (als in Mellencamps Paper in Fire).

Bijzonder in Heartland Rock is dat hoewel de teksten vaak gaan over de eenzaamheid, frustratie en de desillusie over The American Dream, de muziek energiek en krachtig is: luister bijvoorbeeld naar Hollywood Nights, Hungry Heart of American Girl. Dat geeft dit genre vaak iets onverwoestbaar optimistisch: ondanks alle heartbreak and despair in hun verhalen, komen de personages er wel weer bovenop.

Maar werkloosheid, torenhoge schulden, sociaal isolement, een oorlogstrauma: soms wordt het zelfs de grootste optimisten te veel en raken zij in hun wanhoop op het verkeerde pad. Op zijn album Nebraska vertolkte Springsteen de weinig opwekkende zelfkant van the Heartland. Oorspronkelijk waren de nummers van Nebraska bedoeld voor arrangementen met de complete E-Street Band. Er schijnt zelfs zo’n versie van het album te zijn opgenomen.

Toch besloten The Boss en zijn management indertijd dat de akoestische demo’s die waren opgenomen in Springsteens slaapkamer op een viersporen recorder, veel beter recht deden aan de bedoelde sfeer. En aldus werden deze opnames op de plaat gezet.

Het resultaat is een folk-achtige, weinig opwekkende, maar wel ijzersterke schets van de malaise van working class America begin jaren ’80. Schrijnende verhalen vaak, van mensen die worstelen om het hoofd boven water houden, en soms compleet de weg kwijtraken. Het meest extreme is in dat verband het titelnummer, het waargebeurde verhaal van spree killer Charles Starkweather die in de jaren ’50 een spoor van verderf zaaide in Nebraska en Wyoming- onder andere verfilmd in Badlands en Natural Born Killers.

Maar ook Ralph, aka Johnny 99, zat het niet mee:

Well they closed down the auto plant in Mahwah late that month
Ralph went out lookin for a job but he couldn’t find none
He came home too drunk from mixin’ tanqueray and wine
He got a gun shot a night clerk now they call him Johnny 99

Down in the part of town where when you hit a red light you don’t stop
Johnny’s wavin’ his gun around and threatenin’ to blow his top
When an off-duty cop snuck up on him from behind
Out in front of the club tip top they slapped the cuffs on Johnny 99

Well the city supplied a public defender but the judge was mean John Brown
He came into the courtroom and stared young Johnny down
Well the evidence is clear gonna let the sentence son fit the crime
Prison for 98 and a year and well call it even Johnny 99
A fist fight broke out in the courtroom they had to drag Johnny’s girl away
His mama stood up and shouted judge dont take my boy this way
Well son you got a statement youd like to make
Before the bailiff comes to forever take you away

Now judge I had debts no honest man could pay
The bank was holdin’ my mortgage and they were gonna take my house away
Now I ain’t sayin that makes me an innocent man
But it was more ‘n all this that put that gun in my hand

Well your honor I do believe I’d be better off dead
So if you can take a mans life for the thoughts thats in his head
Then sit back in that chair and think it over judge one more time
And let ’em shave off my hair and put me on that killin’ line

Advertisements